Пословицы и поговорки
Сээл - далайда, сэсэн - эрдэмтэдэ
Глубина - в море, а мудрость - у учёного
Тγргэн горхон адагтаа хγрэхэгγй.
Быстрый ручей до устья не дотечет.
Танилтай хүн талын шэнээн, танилгүй хүн адхан шэнээн.
Имеющий друзей подобен степи, не имеющий друзей – пригоршне.
Толгой байбал, малгай олдохо.
Будет голова - найдется и шапка.
Трусливому зайке и пенек — волк.
Түрэһэн үрэдэл һайхан юумэ түби дэлхэйдэ байхагүй.
Нет милее на свете, чем родимые детки.
Тэнгэриhээ тэб гээд буушаhандал
Явился, как с неба свалился
Тэнгэриин хара γдэртθθ, Хγнэй хара наhандаа.
Мглистое небо – на день, человеческая зависть – навсегда.
Тэнэг сэсэн хоёр хθθрэлдэжэ шадахагγй, тэмээн ямаан хоёр мγргэлдэжэ шадахагγй.
Беседовать друг с другом не могут умный и дурак, бодаться не могут верблюд и коза.
Тэнэг хобдог таг hахиха, Сэсэн хобдог гал hахиха.
Глупый обжора полку караулит, умный чревоугодник очаг стережет.
Тэрэш тэрэ тэхэшье ямаан даа
Хотя бы и так, не велика важность, ну что ж
У кого не хватает в голове, должно хватать в ногах.
Уhа урдажа байhандал хэлэхэ
Говорит, как река льется
Уhанай ойронь hайн, урагай холонь hайн
Хорошо, когда близка вода, когда далека родня
Угытэй хγн туhалааша, γншэн хγн хайрлааша.
Бедный всегда поможет, а сирота всегда посочувствует.
Уйлан дуулангγй ехэ болохогγй.
Без плача и рева не вырастит.
Уритэ хүн өөдэлхэ, үндэһэтэ модон намаалха.
Имеющий детей - поднимется, дерево с корнями - листвой покроется.
Усталому сон слаще теплого жира.
Утаанhаа тэрьелээб гэжэ галда оробо.
Бежал от дыма, да попал в огонь.
Уула мори зобоохо, Уур бэе зобоохо.
Горы коня изматывают, гнев человека истязает.
(Разговор двух мудрых)

1   Урдын урда сагта нэгэ сэсэн хаан ажаһуудаг байгаа. Тэрэ хаан хадаа хүбүүтэй байгаа. Хүбүүниинь ехэ тэнэг, юушье ойлгодоггүй байгаа һэн.
Хаан хүбүүндээ ехэ сэсэн һамага оложо үхым байна даа гэжэ өөрынгөө гүрэндэ тиимэ сэсэн басага бэдэрбэ. Бэдэр-бэдэр-һээр нэгэ үгытэй хүнэй басага олобо. Хаан хорим хэжэ, хүбүүндээ һамга асарба. Хаан бэрэтэеэ ехэ тааража, һэтэ һоннн зугаа зугаалдаг байгаа.
Нэгэтэ тэрэ хаан агнажа ябатараа төөрөөд, ондоо хаанай орондо орожо ерэбэ. Тэрэ хари гүрэнэй хаан энэ хааниие баряад, дүрбэн баханын дунда хүлижэ орхибо.

2   Энэ манай хаан хайшан гээд гэртээ иимэ ушарта ороод байнаб гэжэ мэдүүлхэб даа гээд, бэрэдээ иимэ удхатай бэшэг эльгээбэ: «Би ногоон торгон тохомтой, хүхэ торгон хүнжэлтэй, үдэр һүнигүй хажуудаа һахюултай, хаанай байгаа, үзөөгүй газарта, баруун хаанайда байнаб. Ши энэ минии эльгээһэн гурбан буха, гушан шарада бии үгэй юумээ тохоод, үбэртэ малаа урдаа туугаад, бэшэ малаа хойноо дахуулаад, муу һүхэеэ тэндээ хаяад, алтан хайшаяа абаад ерээрэй».
Хаанай эльгээһэн гурбан баатар, гушан жолоошодонь хүрэхэ газартаа хүрэжэ, Алтан хайшада хаанай бэшэг хүргэбэ.

3  Алтан хайша тэрэ бэшэг уншаад, энэ хаан баабаймнай аюулда ороод байна гэжэ мэдэбэ. Үбэртэ малаа урдаа тууха гээшэнь өөһэдынгөө баатарнуудые урдаа табяад, бэшэ малаа хойноо дахуулаад ерэхэ гээшэнь бии үгэй сэрэгээ, баатарнуудаа хойноо ябуулха, муу һүхэеэ гэртээ орхихо гээшэнь тэрэ тэнэг хүбүүгээ тэндэнь хаяха, Алтан хайшаяа абаад ерэхэ гээшэнь бэрэ басагаяа хуу сэрэгээ толгойлоод ерэхэ гэжэ тэрэ бэшэгэнь иимэ удхатай байба.
Алтан хайша түргэнөөр бии үгэй баатарнуудаа, бии үгэй сэрэгээ толгойлоод, хаан баабайгаа абархаяа мордобо. Баруун хаанайда хүрэжэ ябахадаа гурбан баатарыень алажа, гушан жолоошыень түүшэлэжэ, тэрэ хаанайдаа дайгаар ороод, хаан баабайгаа абаржа, гэртээ харижа ерэбэ.
Хаан нэгэ хэды жэл соо хаагаараа һуугаад, үхэхэ дээрээ Алтан хайшаяа хаан болгожо һуулгаба. Алтан хайша хаан боложо һуугаад, арад зоноо баяжуулжа, баярлуулжа һууба.

Поделиться —

Проект “Байкальские сказки” создан в 2015 году для детей и их родителей, которые любят и читают сказки!

При копировании материалов ссылка на источник обязательна.

Мобильная версия

Яндекс.Метрика