Пословицы и поговорки
Худо тому, кто не делает добра никому.
Хурада норhон хγн Шγγдэрhээ айдаггγй.
Промокшему под дождем роса нипочем.
Хуурай модон жэмэсгγй, хооhон γгэ туhагγй.
Бесплодно дерево сухое, нет пользы в пустословии.
Хүүхэнээ хадамда үгэбэл, һиихыень харамнадаггүй.
Выдав дочь замуж, не сожалеют о ее серьгах.
Һагсагар модон уулын шэмэг, һайхан басаган гэрэй шэмэг.
Дерево развесистое – краса гор, красивая девица – краса дома.
Һайн морин һур дээрэ илгарха, һайн басаган түрхэм дээрэ суурхаха
Хороший конь еще на привязи выделяется, хорошая девушка среди своей родни славится.
Һайн нүхэр шулуун хэрэмһээ бүхэ, һайн морин харсага шубуунһаа түргэн.
Хороший друг крепче каменной стены, хороший конь быстрее сокола.
Һамганай һайнда үбгэн ажалша, үбгэнэй һайнда һамган оёдолшо.
С хорошей женой и муж труженик, с хорошим мужем и жена искусница.
Цену воды узнают тогда, когда высыхают источники
Человека узнают по его друзьям
Чистое золото не ржавеет
Шадаха байхада хэхэдэ бэлэн
Дело мастера боится
Шамарланхаар шанга адха, голонхаар голыень бари
Чем быть недовольным тем, что мало дали, лучше крепко держи полученное
Шандага буудаад, шаазгай тудаба
Метил в зайца, а попал в сороку
Шандаганай шабардама, шанагын гозоймо шγлэн
Суп такой густой, что заяц завязнет в нём, как в грязи, а ковшик будет торчать
Шоно зууhанаа алдахадаа гуринха болодог, эрэ зориhоноо табихадаа нэрэнь хухардаг
Упустит волк пойманную добычу - будет голодать, отступится мужчина от того, к чему он стремился - честь свою потеряет
Шонын аманhаа гараад барай аманда орохо
Уйдя из пасти волка, попасть в пасть тигра
Шута видно и без бубенчиков.
Шэхээрээ дуулаhан юумэ Худалда дγтэ, Нюдθθрθθ хараhан юумэ γнэндэ дγтэ.
Услышанное ушами ближе к лжи. Увиденное глазами скорее правда.
Эбтэй уладууд эрьеын арhанда багтаха
Дружные люди под бараньей шкурой помещаются
(Разговор двух мудрых)

1   Урдын урда сагта нэгэ сэсэн хаан ажаһуудаг байгаа. Тэрэ хаан хадаа хүбүүтэй байгаа. Хүбүүниинь ехэ тэнэг, юушье ойлгодоггүй байгаа һэн.
Хаан хүбүүндээ ехэ сэсэн һамага оложо үхым байна даа гэжэ өөрынгөө гүрэндэ тиимэ сэсэн басага бэдэрбэ. Бэдэр-бэдэр-һээр нэгэ үгытэй хүнэй басага олобо. Хаан хорим хэжэ, хүбүүндээ һамга асарба. Хаан бэрэтэеэ ехэ тааража, һэтэ һоннн зугаа зугаалдаг байгаа.
Нэгэтэ тэрэ хаан агнажа ябатараа төөрөөд, ондоо хаанай орондо орожо ерэбэ. Тэрэ хари гүрэнэй хаан энэ хааниие баряад, дүрбэн баханын дунда хүлижэ орхибо.

2   Энэ манай хаан хайшан гээд гэртээ иимэ ушарта ороод байнаб гэжэ мэдүүлхэб даа гээд, бэрэдээ иимэ удхатай бэшэг эльгээбэ: «Би ногоон торгон тохомтой, хүхэ торгон хүнжэлтэй, үдэр һүнигүй хажуудаа һахюултай, хаанай байгаа, үзөөгүй газарта, баруун хаанайда байнаб. Ши энэ минии эльгээһэн гурбан буха, гушан шарада бии үгэй юумээ тохоод, үбэртэ малаа урдаа туугаад, бэшэ малаа хойноо дахуулаад, муу һүхэеэ тэндээ хаяад, алтан хайшаяа абаад ерээрэй».
Хаанай эльгээһэн гурбан баатар, гушан жолоошодонь хүрэхэ газартаа хүрэжэ, Алтан хайшада хаанай бэшэг хүргэбэ.

3  Алтан хайша тэрэ бэшэг уншаад, энэ хаан баабаймнай аюулда ороод байна гэжэ мэдэбэ. Үбэртэ малаа урдаа тууха гээшэнь өөһэдынгөө баатарнуудые урдаа табяад, бэшэ малаа хойноо дахуулаад ерэхэ гээшэнь бии үгэй сэрэгээ, баатарнуудаа хойноо ябуулха, муу һүхэеэ гэртээ орхихо гээшэнь тэрэ тэнэг хүбүүгээ тэндэнь хаяха, Алтан хайшаяа абаад ерэхэ гээшэнь бэрэ басагаяа хуу сэрэгээ толгойлоод ерэхэ гэжэ тэрэ бэшэгэнь иимэ удхатай байба.
Алтан хайша түргэнөөр бии үгэй баатарнуудаа, бии үгэй сэрэгээ толгойлоод, хаан баабайгаа абархаяа мордобо. Баруун хаанайда хүрэжэ ябахадаа гурбан баатарыень алажа, гушан жолоошыень түүшэлэжэ, тэрэ хаанайдаа дайгаар ороод, хаан баабайгаа абаржа, гэртээ харижа ерэбэ.
Хаан нэгэ хэды жэл соо хаагаараа һуугаад, үхэхэ дээрээ Алтан хайшаяа хаан болгожо һуулгаба. Алтан хайша хаан боложо һуугаад, арад зоноо баяжуулжа, баярлуулжа һууба.

Поделиться —

Проект “Байкальские сказки” создан в 2015 году для детей и их родителей, которые любят и читают сказки!

При копировании материалов ссылка на источник обязательна.

Мобильная версия

Яндекс.Метрика